هنگام خرید محصولات شوینده و مراقبت از مو در فروشگاه‌های آنلاین یا حضوری، عبارت «طبیعی» توی چشم میزند و اکثریت قریب‌به‌اتفاق تولیدکنندگان، این کلمه را به عنوان مزیت اصلی محصولات خود به کار می‌برند. استفاده از محصولات گیاهی برای مو، می‌تواند به سلامت آن کمک کند و به‌مرور به شما موهایی سالم، درخشان و زیبا بدهد؛ تأثیری که محصولات حاوی ترکیبات شیمیایی ندارند یا به‌صورت موقت و ظاهری ایجاد می‌کنند.
با این حال هر محصولی که تگ طبیعی و گیاهی دارد، صد در صد طبیعی و گیاهی نیست و در انتخاب محصولات گیاهی برای مو باید محتاط باشید. این مطلب به معرفی ترکیبات طبیعی مفید برای مو، نحوه تشخیص محصولات مراقبت از موی واقعاً طبیعی و مزایا و معایب استفاده از این محصولات می‌پردازد.
بهترین گیاهان دارویی برای رشد و تقویت مو
اولین گام در تشخیص محصولات مراقبت از موی گیاهی باکیفیت این است که دنبال ترکیبات زیر در آن‌ها باشید:
روغن‌های ضروری
روغن‌های ضروری یا اسانس‌ها حاوی ترکیبات گیاهی غلیظی هستند که در محصولات و روتین‌های مراقبت از مو مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از آن‌ها باید با احتیاط انجام شود؛ زیرا روغن‌های ضروری نباید به‌صورت خالص و مستقیم روی پوست سر استفاده شوند و معمولاً لازم است با روغن‌های حامل مانند روغن نارگیل، آرگان، زیتون یا جوجوبا رقیق شوند.
برخی از روغن‌های ضروری که در محصولات مراقبت از مو استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:
- روغن اسطوخودوس: دارای ترکیبات معطر و گیاهی است و به دلیل خواص آرام‌بخش و ضدالتهابی مورد توجه قرار گرفته است.
- روغن رزماری: یکی از روغن‌های گیاهی پرکاربرد در روتین مراقبت از مو است و برخی شواهد درباره نقش آن در حمایت از سلامت پوست سر و کاهش ریزش مو وجود دارد.
- روغن نعناع فلفلی: به دلیل ایجاد احساس خنکی و داشتن ترکیبات گیاهی، در برخی محصولات مراقبت از پوست سر استفاده می‌شود.
نکته: پیش از استفاده از روغن‌های ضروری روی پوست سر، حتماً آن‌ها را با روغن حامل مناسب رقیق کنید و در صورت داشتن پوست سر حساس، ابتدا تست پوستی انجام دهید.
روغن‌های گیاهی یا حامل
روغن‌های گیاهی مانند جوجوبا، نارگیل، زیتون و بادام شیرین می‌توانند برای نرم کردن مو و کاهش خشکی و زبری ساقه مو مورد استفاده قرار بگیرند. این روغن‌ها حاوی اسیدهای چرب و ترکیباتی مانند ویتامین E هستند که می‌توانند به حفظ نرمی و ظاهر سالم‌تر مو کمک کنند.
اگر موهای نازک یا پوست سر چرب دارید، بهتر است مقدار کمی از روغن را استفاده کنید و بیشتر روی ساقه و قسمت‌های خشک مو تمرکز داشته باشید. استفاده بیش از حد از روغن ممکن است موها را سنگین و چرب نشان دهد.
ماساژ ملایم پوست سر نیز می‌تواند بخشی از روتین مراقبت از مو باشد؛ با این حال، نباید ماساژ یا استفاده از روغن را به‌عنوان درمان قطعی ریزش مو در نظر گرفت.
آب برنج
آب برنج در مراقبت سنتی از مو کاربرد دارد و حاوی ترکیباتی مانند نشاسته و مقادیر مختلفی از مواد مغذی است. استفاده از آب برنج ممکن است به نرم‌تر شدن مو، کاهش گره‌خوردگی و بهبود ظاهر و حالت‌پذیری آن کمک کند.
با این حال، شواهد علمی درباره تأثیر مستقیم آب برنج بر افزایش رشد یا ضخامت مو هنوز محدود است و نمی‌توان آن را درمانی قطعی برای ریزش مو یا افزایش رشد مو دانست.
اگر به ترکیبات مرتبط با برنج در محصولات مراقبت از مو علاقه دارید، میتوانید در مقاله خواص شامپو سبوس برنج با فواید شامپو سبوس برنج ناژو بیشتر آشنا شوید.
آلوئه‌ورا
ژل آلوئه‌ورا به دلیل داشتن ترکیبات مرطوب‌کننده و آرام‌بخش، یکی از مواد گیاهی پرکاربرد در محصولات مراقبت از پوست سر و مو است. استفاده از محصولات حاوی آلوئه‌ورا می‌تواند به حفظ رطوبت پوست سر و کاهش احساس خشکی و ناراحتی کمک کند.
آلوئه‌ورا به‌ویژه می‌تواند برای افرادی که پوست سر خشک یا حساس دارند، در کنار یک روتین مراقبتی ملایم مورد استفاده قرار گیرد.
گیاه دم‌اسب
گیاه دم‌اسب حاوی سیلیس و ترکیبات گیاهی دیگری است که باعث شده در برخی محصولات و مکمل‌های مرتبط با سلامت مو مورد توجه قرار گیرد. سیلیس در ساختار بافت‌های بدن نقش دارد و استفاده از ترکیبات حاوی آن ممکن است به حفظ استحکام و کیفیت ساقه مو کمک کند.
با این حال، شواهد درباره تأثیر مستقیم گیاه دم‌اسب بر رشد مو یا درمان ریزش مو محدود است و نباید آن را جایگزین درمان‌های تخصصی ریزش مو دانست.
کتیرا
کتیرا یکی از ترکیبات گیاهی سنتی در مراقبت از مو است که به دلیل خاصیت ایجاد حالت و تشکیل لایه‌ای روی ساقه مو، می‌تواند به‌عنوان یک حالت‌دهنده طبیعی مورد استفاده قرار گیرد. استفاده از کتیرا ممکن است به افزایش حالت‌پذیری و کاهش ظاهر وز مو کمک کند.
کتیرا همچنین در برخی محصولات مراقبت از مو مانند شامپوها به کار می‌رود. اگر می‌خواهید با فواید استفاده از این ترکیب گیاهی در محصولات مراقبت از مو بیشتر آشنا شوید، مقاله «خواص شامپو کتیرا» را مطالعه کنید.
حنا
حنا از گیاهانی است که از گذشته برای رنگ کردن و مراقبت سنتی از مو استفاده می‌شده است. ترکیبات موجود در حنا می‌توانند روی سطح ساقه مو قرار بگیرند و به تغییر رنگ و ایجاد ظاهر متفاوت در مو کمک کنند.
حنا همچنین دارای ترکیبات گیاهی با ویژگی‌های ضد میکروبی است؛ با این حال، اثر آن بر رشد مو یا بهبود گردش خون پوست سر به‌طور قطعی اثبات نشده است.
بابونه
بابونه یکی از گیاهان دارویی شناخته‌شده است که به دلیل داشتن ترکیبات آرام‌بخش و ضدالتهابی در برخی محصولات مراقبت از پوست سر و مو استفاده می‌شود. محصولات حاوی عصاره بابونه ممکن است به آرام شدن پوست سر و کاهش احساس ناراحتی ناشی از تحریک کمک کنند.
عصاره بابونه همچنین به‌طور سنتی برای ایجاد جلوه روشن‌تر و درخشان‌تر در موهای روشن مورد استفاده قرار گرفته است.
برای آشنایی با دیگر مواد و روش‌های طبیعی تقویت موهای ضعیف، مقاله راهکارهای طبیعی برای تقویت موهای ضعیف با مواد مغذی را بخوانید.
نحوه انتخاب بهترین محصولات گیاهی برای مو
متأسفانه هیچ مرجع معتبری بر میزان طبیعی بودن محصولات مراقبت از مو نظارت نمی‌کند و استاندارد مشخصی در این زمینه وجود ندارد. حتی ممکن است وجود یک ترکیب طبیعی در میان ده‌ها ترکیب شیمیایی، یک تولیدکننده را مجاب کند تا برچسب «طبیعی» یا «گیاهی» را روی محصول خود بزند.
در نتیجه برای تشخیص این‌که آیا محصول مراقبت از مویی واقعاً طبیعی است یا خیر، باید خودتان دست‌به‌کار شوید. توجه به این نکات به شما کمک می‌کند محصولی را انتخاب کنید که واقعاً طبیعی و برای موهای شما مفید است:
- بخش جلوی بسته‌بندی محصول، محل بازاریابی است و حقیقت گاهی پشت محصول پنهان است. حتماً فهرست ترکیبات پشت بسته‌بندی را با دقت بررسی کنید.
- در فهرست ترکیبات دنبال نوع ماده طبیعی بگردید، عصاره، طبیعی‌تر از روغن یا اسانس یک ترکیب است.
- نحوه استخراج یک ماده طبیعی، به اندازه حضور خود آن در ترکیبات محصول مهم است. روغن‌هایی که با روش پرس سرد و عصاره گیری به دست آمده‌اند، خواص بیشتری دارند.
- در دسترس بودن فهرست کامل ترکیبات، روش استخراج و همچنین علت استفاده از آن‌ها هم نشانه مثبتی است.
بهترین روتین استفاده از محصولات گیاهی برای مو
در این بخش نحوه ساخت یک روتین مراقبت از موی گیاهی را شرح می‌دهیم. با خواندن آن متوجه می‌شوید که چگونه میتوانید به روش‌های مختلف از محصولات گیاهی برای مو استفاده کنید:
انتخاب ترکیبات مناسب با نوع مو
در فهرست زیر، نیازهای هر نوع مو و بهترین ترکیب گیاهی برای برطرف کردن آن را می‌بینید:
- موی خشک: آب‌رسانی عمیق با روغن نارگیل، شی باتر و آلوئه‌ورا
- موی چرب: ترکیبات متعادل‌کننده سبوم مثل روغن درخت چای، لیمو و سرکه سیب
- موی فر: محصولات مرطوب‌کننده قوی مثل روغن کرچک و تخم کتان
- موی صاف: ترکیبات سبک مثل روغن آرگان برای حفظ لطافت و رطوبت مو
- موی مستعد شوره: ترکیباتی مثل نیم (چریش) و روغن رزماری
شستشو با شامپوی طبیعی و ملایم
استفاده از شامپوهای طبیعی فاقد سولفات یا سورفکتانت‌های بر پایه نارگیل در کنار شامپوی معمولی، می‌تواند به حفظ رطوبت طبیعی پوست سر و سلامت موها کمک کند. فهرست زیر بهترین ترکیبات طبیعی برای شامپو را نشان می‌دهد:
- آلوئه‌ورا: آب‌رسانی و تسکین پوست سر
- پاک‌کننده‌ها یا سورفکتانت‌های بر پایه نارگیل: پاک‌سازی ملایم پوست سر و حفظ تعادل رطوبت
- چریش و روغن درخت چای: مقابله با شوره و تحریک پوست سر
- شنبلیله: تقویت مو و کاهش شکنندگی آن
برای حفظ تعادل، شامپوهای طبیعی را بیشتر از 2 تا 3 بار در هفته استفاده نکنید.
مطالعه مقاله راهنمای انتخاب شامپوهای گیاهی برای موهای چرب به شما کمک می‌کند بهترین شامپو برای موهای چرب خود را انتخاب کنید.
تغذیه و حفظ رطوبت مو با نرم‌کننده مناسب
عوامل مضر محیطی ممکن است به لایه بیرونی یا کوتیکول مو آسیب بزند. این آسیب منجر به خشکی و وز شدن مو می‌شود. نرم‌کننده گیاهی و طبیعی با ترمیم کوتیکول‌های مو، این آسیب را برطرف می‌کند و برخلاف نرم‌کننده‌های معمولی حاوی سیلیکون، نرمی و لطافت ناشی از آن پایدارتر است.
بهترین ترکیبات طبیعی برای نرم‌کننده عبارت‌اند از:
- شی باتر: آب‌رسان و نرم‌کننده
- شیر نارگیل: تقویت مو و افزایش درخشندگی آن
- عسل و ماست: حفظ‌کننده رطوبت مو
- روغن آووکادو: تغذیه و آب‌رسانی عمقی مو (مناسب موی خشک)
حواستان باشد که باید نرم‌کننده را به قسمت میانی ساقه تا نوک مو بزنید و بعد از چند دقیقه آبکشی کنید.
روغن‌تراپی مو؛ هفته‌ای یک‌بار
ماساژ منظم پوست سر با روغن‌های طبیعی (ترکیب روغن‌های اساسی و حامل)، به بهبود گردش خون در پوست سر، رشد بهتر، حفظ رطوبت و تغذیه ساقه مو کمک می‌کند. بهترین روغن‌های طبیعی برای ماساژ هفتگی پوست سر را در ادامه می‌بینید:
- روغن نارگیل: نرم‌کننده عمیق مو و حفظ‌کننده پروتئین‌های مو
- روغن کرچک: تقویت و بهبود رشد مو
- روغن آرگان: تغذیه‌کننده و بهبوددهنده نرمی و درخشندگی مو
- روغن آمله: تقویت ریشه مو و جلوگیری از سفیدی زودرس موها
پیش از ماساژ پوست سر، حتماً روغن را کمی گرم کنید و بعد از ماساژ، یک ساعت تا شستشوی مو فاصله بدهید.
استفاده از ماسک مو گیاهی؛ هفته‌ای یک‌بار
استفاده از ماسک موی گیاهی برای آب‌رسانی عمقی و بهبود ظاهر موهای آسیب‌دیده مفید است. میتوانید از ماسک‌هایی حاوی، روغن نارگیل، آلوئه‌ورا، پودر دانه شنبلیله و پودر هیبیسکوس برای تقویت موهای خود استفاده کنید.
موهای خود را 30 دقیقه بعد از گذاشتن ماسک با آب ولرم بشویید. اگر پوست سر حساسی دارید، حتماً پیش از استفاده از ترکیبات طبیعی مقدار کمی از آن را روی پوست سر آزمایش کنید.
پایبندی به روتین مو، مراقبت از موها در برابر حرارت و آسیب‌های محیطی و داشتن یک رژیم غذایی مناسب هم برای حفظ سلامت موها ضروری است.
مزایا و معایب استفاده از محصولات گیاهی برای مو
ترکیبات طبیعی با وجود تمامی مزایا، ممکن است معایبی هم برای موها داشته باشند که باید به آن‌ها توجه کنید. در ادامه به فهرست مزایا و معایب استفاده از ترکیبات گیاهی برای مو اشاره می‌کنیم:
مزایای استفاده از محصولات گیاهی برای مو
مزایای استفاده از ترکیبات طبیعی برای مو بی‌شمار است. در ادامه به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:
- تأثیر زیاد در عین ملایمت با مو
- تأمین مواد مغذی ضروری برای سلامت مو
- سازگاری با محیط‌زیست و کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی
- تنوع بالای ترکیبات برای انواع مو و نیازهای مختلف آن
- کاهش نشانه‌های پیری و جلوگیری از اثرات مخرب رادیکال‌های آزاد
استفاده از شامپوهای گیاهی به رشد بهتر و درخشندگی بیشتر موهای زنانه کمک می‌کند. در مقاله فواید شامپوهای گیاهی برای بهداشت موی زنان بیشتر به این موضوع پرداخته‌ایم.
معایب استفاده از محصولات گیاهی برای مو
در صورت استفاده نادرست، ممکن است محصولات گیاهی برای مو و پوست سر مشکلات زیر را ایجاد کنند:
- حساسیت و التهاب کف سر
- خارش و سوزش کف سر
- افزایش شوره و چربی مو
- احساس چربی و سنگینی مو
- برهم خوردن pH و تعادل رطوبت کف سر
برای جلوگیری از بروز این مشکلات، حتماً از محصولات گیاهی استاندارد و ساخت برندهای معتبر استفاده کنید. اگر می‌خواهید ترکیبات طبیعی را به‌صورت مستقیم روی پوست سر خود بگذارید، قبل از این کار بخشی از آن‌ها را روی پوست داخل مچ خود تست کنید و اگر بعد از 24 ساعت علائمی حساسیت مشاهده نشد، این کار را انجام بدهید.
محصولات گیاهی را مطابق نوع و نیاز موی خود انتخاب کنید
در این مطلب به مهم‌ترین نکات در استفاده از محصولات گیاهی برای مو و مزایا و معایب این کار پرداختیم. همچنین به نحوه ساخت یک روتین مراقبت از موی گیاهی اشاره کردیم.
پیش از استفاده از محصولات گیاهی برای مو، حتماً به سازگاری آن با نوع مو و نیازهای آن دقت کنید و صرفاً به خاطر این‌که محصولی ترکیبات گیاهی دارد، سراغ آن نروید.
سؤالات متداول در مورد استفاده از محصولات گیاهی برای مو
بهترین روغن برای مو چیست؟
روغن نارگیل، آووکادو، آرگان، جوجوبا و بادام شیرین از بهترین روغن‌های گیاهی برای مو محسوب می‌شوند.
آیا روغن‌های گیاهی برای موی چرب هم مفید هستند؟
در استفاده از روغن‌های گیاهی برای موی چرب باید احتیاط به خرج بدهید و سراغ روغن‌های سبک‌تر مثل روغن نارگیل و روغن آرگان بروید.
آیا روغن‌های ضروری برای پوست و موی سر مفید هستند؟
بله؛ به شرطی که از آن‌ها در حد کم (چند قطره) و در ترکیب با روغن‌های حامل استفاده کنید. استفاده مستقیم از آن‌ها ممکن است منجر به حساسیت شود.
چقدر طول می‌کشد تا تأثیر استفاده از محصولات گیاهی برای مو را ببینیم؟
مشاهده تأثیر این محصولات به هدف استفاده بستگی دارد. تأثیراتی مثل افزایش نرمی و لطافت ممکن است سریع‌تر خود را نشان بدهند؛ درحالی‌که بهبود مشکلات اساسی مو و پوست سر به چند هفته استفاده مداوم نیاز دارد.
آیا محصولات گیاهی برای همه انواع مو مناسب هستند؟
خیر. برای مشاهده بهترین تأثیر، باید محصولات گیاهی را متناسب با نوع موی خود و نیازهای آن انتخاب کنید. خشک یا چرب بودن مو یا وجود مشکلاتی مثل وزی، شوره و ریزش مو در انتخاب ترکیبات گیاهی مؤثر اهمیت دارد.
منبع:
